Thực tiễn cho thấy doanh nghiệp không phá sản ngay khi hết tiền. Tuy nhiên, giữa “khó khăn tài chính tạm thời” và “mất khả năng thanh toán” lại tồn tại một ranh giới pháp lý đặc biệt quan trọng.
Một khi ranh giới này bị vượt qua, doanh nghiệp không còn đơn thuần đối diện áp lực kinh doanh mà bắt đầu đứng trước nguy cơ bị yêu cầu mở thủ tục phá sản, đồng thời bị đặt dưới cơ chế giám sát tư pháp nhằm bảo toàn tài sản, bảo vệ quyền lợi chủ nợ và đánh giá khả năng phục hồi hoạt động kinh doanh.
Chính vì vậy, Luật Phục hồi, phá sản 2025 đã thay đổi đáng kể tư duy lập pháp khi không tiếp cận phá sản như cơ chế “xóa sổ doanh nghiệp”, mà xây dựng một giai đoạn “cảnh báo pháp lý” kéo dài 06 tháng để có cơ hội phục hồi trước khi bị đẩy vào thủ tục phá sản.
Một trong những điểm tiến bộ nổi bật của Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 là lần đầu tiên pháp luật Việt Nam phân tách rõ giữa tình trạng “có nguy cơ mất khả năng thanh toán” và “mất khả năng thanh toán”. Theo Điều 5 Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định:
“1. Doanh nghiệp, hợp tác xã có nguy cơ mất khả năng thanh toán là doanh nghiệp, hợp tác xã không thanh toán được khoản nợ sẽ đến hạn trong 06 tháng hoặc khoản nợ đã đến hạn nhưng chưa quá 06 tháng.
2. Doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán là doanh nghiệp, hợp tác xã không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ sau thời hạn 06 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán.”
Điều này cho thấy tư duy mới của nhà làm luật, đó là pháp luật không chờ doanh nghiệp “chết hẳn” mới can thiệp, mà tạo ra một “vùng đệm pháp lý” để doanh nghiệp có cơ hội đặt trọng tâm vào cơ chế phục hồi sớm.
Trong khi đó, Luật Phá sản 2014 chỉ quy định doanh nghiệp mất khả năng thanh toán khi không thanh toán khoản nợ đến hạn trong 03 tháng. Cách tiếp cận này khiến phần lớn doanh nghiệp khi bước vào thủ tục phá sản đều đã rơi vào trạng thái cạn kiệt tài sản và không còn khả năng tái cấu trúc thực tế.
Như vậy, bản chất của “mốc 06 tháng” trong Luật 2025 không phải là kéo dài thời gian “chịu đựng”, mà là khoảng thời gian buộc doanh nghiệp phải thực hiện các hoạt động:
– Đánh giá lại khả năng thanh khoản;
– Tái cấu trúc dòng tiền;
– Đàm phán với chủ nợ;
– Cắt giảm nghĩa vụ tài chính không cần thiết;
– và Xây dựng phương án phục hồi.
Nếu không hành động trong giai đoạn này, thì phá sản sẽ là kết quả tiêu cực nhất mà doanh nghiệp phải gánh chịu.