Khi doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính hoặc mất khả năng thanh toán, việc xác định ai có quyền và nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phục hồi hoặc phá sản là vấn đề đặc biệt quan trọng.
Pháp luật hiện hành đã quy định cụ thể về các chủ thể có quyền yêu cầu Tòa án mở thủ tục nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp, chủ nợ, người lao động và các bên liên quan.
1. Quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phục hồi doanh nghiệp
Đối với thủ tục phục hồi, pháp luật cho phép các chủ thể quản lý doanh nghiệp chủ động nộp đơn khi doanh nghiệp:
- Có nguy cơ mất khả năng thanh toán; hoặc
- Đã mất khả năng thanh toán.
Các chủ thể có quyền nộp đơn bao gồm:
- Người đại diện theo pháp luật;
- Hội đồng quản trị;
- Hội đồng thành viên;
- Chủ sở hữu doanh nghiệp.
Quy định này giúp doanh nghiệp có cơ hội:
- Chủ động tái cơ cấu hoạt động;
- Ổn định tình hình tài chính;
- Hạn chế nguy cơ bị tuyên bố phá sản.
Việc nộp đơn sớm cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp áp dụng các biện pháp phục hồi trước khi tình trạng tài chính trở nên nghiêm trọng hơn.
2. Những đối tượng có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản
Ngoài doanh nghiệp, nhiều chủ thể khác cũng có quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Chủ nợ không có bảo đảm hoặc có bảo đảm một phần
Chủ nợ có quyền nộp đơn khi:
- Khoản nợ đã quá hạn; và
- Doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ thanh toán.
Đây là cơ chế giúp chủ nợ bảo vệ quyền lợi tài chính trong trường hợp doanh nghiệp mất khả năng thanh toán kéo dài.
Người lao động và tổ chức công đoàn
Người lao động hoặc công đoàn có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản nếu:
- Doanh nghiệp không trả lương;
- Không thanh toán các khoản nợ khác cho người lao động;
- Trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày đến hạn.
Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động – nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng khi doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính.
Cổ đông hoặc nhóm cổ đông
Cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu:
- Từ 20% số cổ phần phổ thông trở lên; hoặc
- Tỷ lệ thấp hơn theo điều lệ công ty quy định
cũng có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản.
Điều này giúp tăng cường cơ chế giám sát nội bộ và bảo vệ quyền lợi của cổ đông trong quá trình hoạt động doanh nghiệp.
3. Trách nhiệm của người nộp đơn
Người nộp đơn phải chịu trách nhiệm về:
- Tính trung thực;
- Tính chính xác của thông tin;
- Danh sách chủ nợ;
- Danh sách người mắc nợ;
- Các tài liệu, chứng cứ liên quan.
Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo quá trình giải quyết được thực hiện minh bạch, khách quan và đúng quy định pháp luật.
4. Hậu quả của việc nộp đơn không trung thực
Trong trường hợp người nộp đơn:
- Cung cấp thông tin sai sự thật;
- Cố tình khai báo không trung thực;
- Làm sai lệch danh sách chủ nợ hoặc nghĩa vụ tài chính
thì Tòa án có thể:
- Trả lại đơn yêu cầu;
- Từ chối xem xét thủ tục;
- Hoặc xử lý theo quy định pháp luật nếu có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng.
Vì vậy, việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và chính xác là yếu tố rất quan trọng khi thực hiện thủ tục phục hồi hoặc phá sản doanh nghiệp.
Kết luận
Việc hiểu rõ quyền và nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phục hồi, phá sản giúp doanh nghiệp và các bên liên quan chủ động hơn trong quá trình xử lý khó khăn tài chính.
Trong nhiều trường hợp, việc nộp đơn đúng thời điểm và đúng quy định có thể giúp:
- Bảo vệ quyền lợi hợp pháp;
- Hạn chế thiệt hại tài chính;
- Tăng khả năng phục hồi doanh nghiệp;
- Đảm bảo quá trình xử lý diễn ra minh bạch và hiệu quả.